Ethiopia: ሰበአዊ መብት እና ሉዓላዊነት የት ይገናኛሉ?

Ethiopia

በሉአላዊነት እና በሰበአዊ መብት ዙሪያ ብዥታ ያለ ይመስላል። አንዳንዱ በዝህ ብዥታ ተረብሿል። ሆን ብሎ ለማወናበድ አሉባልታ የሚነዙም አሉ። ስለዝህ ብዥታዉን ማጥራት ያስፈልጋል።

ሉአላዊነት የአንድ ሀገር ነፃነት ነዉ። አንድ ሀገር በሌላዉ ሀገር የዉስጥ ጉዳይ ጣልቃ እንዳይገባ የሚከለክል መርህ ነዉ። ሰበአዊ መብት ደግሞ ሁሉም የሰዉ ልጆች ሰዉ በመሆናቸዉ ብቻ የተገናፀፏቸዉን መሰረታዊ ነፃነቶች ያጠቃልላል። በ1945 ዓም የፀደቀዉ የተባበሩት መንግስታት ቻርተር ሰበአዊ መብት ድንበር ዘለል መሆኑን ይደነግጋል። ድምበር ወይም የሀገር ሉአላዊነት አይገድበዉም ማለት ነዉ።

ሉአላዊነት እና ሰበአዊብት ሁለቱም አለም አቀፋዊ መርሆች ናቸዉ። በአንድ የህግ ማዕቀፍ ተያይዟል። ስለዝህ አንዱ ሌላዉን አያፋልስም። ተጣጥመዉ ይተገበራሉ ። መጀመሪያ ነገር ሀገሮች የዉስጥ ጉዳያቸዉን በተመለከተ ሉአላዊ ናቸዉ። ይህ ጠቅላላ መመሪያ ነዉ። ነገር ግን መመሪያዉ ዝግ አይደለም። ልዩ ሁኔታዎች ሲያጋጥሙ ማስተነገድ ይችላል። ሰበአዊ መብት አንድ ልዩ ሁኔታ ነዉ። ሰበአዊ መብቶችን ከማክበር አንፃር ሉአላዊነት የለም መለት ነዉ። የፀጥታዉ ም/ቤት ሰበአዊ መብቶች በከፍተኛ ሁኔታ ሲጣሱ በሀገራት ጉዳይ ጣልቃ ሊገባ ይችላል። ስለዝህ መሠረታዊ የሰዉ ልጆችን መብት እየጣሱ የሉአላዊነት ሙዝቃ ማሰማት አይቻልም። ከሰበአዊ መብት አንፃር ክልላዊ ይቅርና ሀገራዊ ሉአላዊነትም ገደብ አለዉ ለማለት ነዉ! ሰበአዊ መብት ከሀገር ሉአላዊነት በላይ ነዉ።

በሌላ በኩሉ ክልላዊ ሉአላዊነት አንፃራዊ ነዉ። በፌዴራላዊ ሀገሮች የመንግስት ስልጣን ለሁለት የተከፈለ ነዉ። የክልሎች ሉአላዊነት ተለይቶ በተሰጣቸዉ ስልጣን ላይ ብቻ ይሆናል። ከዝያ ዉጭ ለፌዴራሉ መንግስት አቅጣጫ መስራት አለባቸዉ። የፌዴራል መንግስትም በተሰጠዉ ስልጣን ላይ ሉአላዊ ነዉ። ሰበአዊ መብቶችን ማስከበር በዋናነት የፌዴራል ስልጣን ነዉ ።

ምክንያቱ ደግሞ አለም አቀፍ ህጎችን ማስከበር የፌዴራል ግዴታ መሆኑ ነዉ። በየትኛዉም ቦታ ከባድ የሰበአዊ መብት ጥሰት ሲከሰት እና የህግ የበላይነት አደጋ ላይ ሲወድቅ የፌዴራሉ መንግስት ጣልቃ ገብቶ የማስተካከል ኃላፊነት አለበት። በአንድ ህገ-መንግስት እየተዳደሩ በሉአላዊነት ስም ወንጀል እየፈፀሙ መኖር አይቻልም። የፌዴራል መንግስት ግዴታ የክልሎችን ህጋዊ ስልጣን ማክበር እንጂ ወንጀል ሲፈፀም ዝም ማለት አይደለም። ክልሎች ህገ-መንግስትን በመጣስ ዜጎችን ለሞት እና ለስቃይ ሲዳርጉ ቆሞ መመልከት አይችልም። የህግ የበላይነትን እና የዜጎችን ሰበአዊ መብት የማስከር ኃላፊነት አለበት። በህይወት የመኖር መብት ህገ-መንግስታዊ ነዉ! ንብረት የማፍራት መብትም እንዲሁ!

በእርግጥ ባለፉት አመታት የፌዴራል ጣልቃ ገብነትን ስንቃወም ነበር። ምክንያቱ ደግሞ ፌዴራል መንግስት የክልሎችን ህጋዊ ስልጣን በመጣስ ዜጎች ላይ ወንጀል መፈፀሙ ነዉ። ዛሬም ቢሆን እንደዝህ አይነት ጣልቃ ገብነትን እንቃወማለን። ይህ መርህ ነዉ። ለዜጎች ሰበአዊ መብት እና ለህግ የበላይነት መከበር እስከሆነ ድረስ ደግሞ ጣልቃ ገብነት የፌዴራሉ መንግስት ኃላፊነት መሆኑን እንገነዘባለን!
ሠላም ዋሉ!

Latest News

video image video image video image Read More

Get Connected

logo link youtube logo link twitter logo link facebook

Contact Information